لذا حسب مدارك تاريخى رساله‌هايى از بزرگان اصحاب ائمه اطهار ( ع ) در خصوص اين موضوع در همان مقاطع تاريخى تأليف شده است . يونس بن عبد الرحمن از اصحاب امام موسى كاظم ( ع ) رساله‌اى تحت عنوان « اختلاف الحديث و مسائله » نوشته است « 1 » . محمد بن احمد بن داود نيز كتابى در اصول فقه تحت عنوان « مسائل الحديثين المختلفين » تأليف كرده است « 2 » . علماى اصول در كتب خود اين مبحث را با عناوين مختلف مطرح كرده‌اند ، مانند : مبحث « اختلاف الحديث » و يا « التعادل و التراجيح » و يا « تعارض الاخبار » . ما در آينده وجه ترجيح عنوان تعارض ادله را ذكر خواهيم كرد . شيخ طوسى در كتاب اصول فقه خود كه « العدّة فى اصول الفقه » نام دارد ، بخشى را به اين مبحث اختصاص داده است . « 3 » علّامه حلّى نيز كه كتابهاى متعدّدى در اصول فقه دارد ، از جمله « مبادى الوصول الى علم الاصول » و نيز « تهذيب الوصول الى علم الاصول » ، در هر دو كتاب اين مبحث را ذكر كرده است و در اثر اخير ، مقصد يازدهم را به عنوان « فى التعادل و التراجيح » اختصاص يافته است . شيخ حسن فرزند شيخ زين الدّين شهيد ثانى در كتاب معروف « معالم الاصول » در آخر كتاب اين بحث را تحت عنوان « خاتمة فى التعادل و التراجيح » آورده است . ابو القاسم بن محمد حسن گيلانى قمى ( معروف به ميرزاى قمى ) در كتاب « قوانين الاصول » نيز مانند صاحب معالم عمل كرده و خاتمه كتاب را به مبحث

--> - ابن اثير ، ج 2 ، ص 85 ) . ( 1 ) - صدر ، سيد حسن ، تأسيس الشيعة ، ص 311 . ( 2 ) - همان منبع . و نيز ر ك : رجال النجاشى ، تحقيق سيّد موسى شبيرى زنجانى ، ص 384 . معجم رجال الحديث ، خويى ، سيد ابو القاسم ، ج 14 ، ص 331 . ( 3 ) - كتاب فوق ، ج 1 ص 147 .